Mauritania

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Mauritania
الجمهورية الإسلامية الموريت
Al-Jumhuriyah al-Islamiyah al-Muritaniyah
République Islamique de Mauritanie
Flag of Mauritania.svg Seal of Mauritania.svg
Flago di Mauritania Blazono di Mauritania
Nacionala himno:
Nacionala Himno di Mauritania
LocationMauritania.svg
Urbi:
Chefurbo: Nouakchott
· Habitanti: 588 195 (2000)
Precipua urbo: Nouakchott
Lingui:
Oficala lingui: Araba. Franca de facto
Guvernerio:
Tipi: Republiko
· Prezidanto: Mohamed Ould Abdel Aziz
· Chefministro: Moulaye Ould Mohamed Laghdaf
Surfaco: (29ma granda)
· Totala: 1 030 700 km²
· Aquo: 0,03 %
Habitanti: (135ma granda)
· Totala: 3 291 000[1] (2009)
· Denseso di habitantaro: 3,2 hab./km²
Pluse informi:
Valuto: Ouguiya
Veho-latero: dextre
ISO: MR
MRT
478
Reto-domeno: .mr*
Precipua religio: islamo, 99,1%


Mauritania esas lando qua jacas en nord-westal Afrika. Lua vicina landi esas Aljeria nord-este, Mali este e sud-este, Senegal sud-weste, e la Westala Sahara norde. Weste jacas Oceano Atlantiko.

La lando-nomo devenas del Greka vorto mauros, signifikante 'nigra', kom deskripto dil indijeni.

Bazala fakti pri Mauritania.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Mauritania
L'arida regiono Adrar, proxim Westala Sahara. De la prehistorio, l'arideso duras influar la vivo en Mauritania.

L'unesma habitanti di la nuna Mauritania esis la populo Bafour, l'unesma qui abandonis la stilo di vivo nomada ed establisis su che la litoro. Le Bafour posible esis de raso Mandé e vivis en centrala Sahara, regiono abandonita kande kreskis la sikeso. Berbera populi migris vers la regiono de la nuna Aljeria dum la 3ma yarcento.

En 1076 Mauri atakis e konquestis l'anciena imperio Ghan. Dum la sequanta 500 yari, Arabi gradope vinkis la rezisto di lokala populi e dominacis Mauritania. Dum la 19ma yarcento Franci arivis de la regiono dil fluvio Senegal, e komencis gradope okupar teritorii di la nuna Mauritania. Xavier Coppolani recevis l'imperiala misiono e, per un kombinuro di strategiala asocii kun tribui Zawiya, ilu sucese extendis Franca dominaco super Mauritaniana emirii: Trarza, Brakna e Tagant rapide submisis su a koloniala povo, en 1903 ed en 1904. L'emirio Adrar, an la nordo, fine vinkesis en 1912.

Franca guvernerio interdiktis sklaveso, ed eliminis intertribuala militi. Dum la koloniala periodo parto di la habitantaro gradope abandonis nomadeso, e pos Mauritania divenir nedependanta de Francia ye la 28ma di novembro 1960, l'urbo Nouakchott, ante un urbeto, rapide kreskis, til superirar 800 mil habitanti nun.

Prezidanto Moktar Ould Daddah

L'unesma prezidanto di la lando esis Moktar Ould Daddah, qua guvernis de 1960 til 1978 per rejimo kun singla partiso. Lua guvernerio konstruktis ferovoyo longa de 675 km por explorar minerali di fero en Zouerate. La produktado komencis en 1963. Kande laboristi komencis striko por revendikar plu bona salarii, l'armeo intervenis e 8 laboristi mortigesis.

En 1975, por timar Marokana expanso en la regiono di l'anciena Hispana Sahara, Mauritania invadis e anexis la sudo di Westala Sahara e rinomizis la regiono Tigris-el-Gharbiyya, ma pos subisar 3-monati di kontreataki da la Fronto Polisario ed ataki kontre la regiono Zouerate, l'ekonomio di Mauritania komencis peceteskar.

Ye la 10ma di julio 1978 kolonelo Mustafa Ould Salek revokis Ould Daddah de povo. Fronto Polisario nemediate deklaris pafo-ceso, e komencis negocii kun reprezenteri de la nova guvernerio en Aljeria. Tamen, la misjerado dil etniala krizo sude de la lando - diskriminaco kontre negra Afrikani qui vivis che la regiono - kontributis por politikala agiteso, ed en 1979 Ould Salek revokesis de povo da Mohamed Khouna Ould Haidallah.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Unesma demokratiala prezidantala elekto pos la nedependo en 1960 eventis ye la 11ma di marto 2007 e Sidi Ould Cheikh Abdallahi vinkis l'elekto. Il asumis povo ye la 19ma di aprilo sam yaro. Ma demokratio ne duris: ye la 6ma di agosto 2008 la lando subisis stato-stroko. La prezidanto Sidi Ould Cheikh Abdallahi e la chefa ministro Yahya Ould Ahmed Waghf revokesis de povo ed enkarcerigesis.

La prezidanto di Mauritania esas chefo di stato e chefo di guvernerio di la lando. Lu anke povas nominar e revokar judiciisti, malgre la nedependo di la judiciala povo.[2] La nuna prezidanto di la lando esas la brigadogeneralo Mohamed Ould Abdel Aziz, qua asumabis la povo pos la stato stroko di 2008 e pose kandidatis su por la prezidantal elekto qua eventis la sequanta yaro, esante l'elektita prezidanto pos la 5ma di agosto 2009. La chefa ministro esas nur la chefo dil ministraro e responsas pri l'agadi dil ministraro ante la Nacional Asemblajo. Pos 2014 esas Yahya Ould Hademine.

La Nacional Asemblajo di Mauritania (Al Jamiya al-Wataniyah/Assemblée Nationale) havas 95 membri qui elektesas dal populo por 5-yara periodo. La Senato (Majlis al-Shuyukh/Sénat) havas 56 membri, di qui 3 reprezentas Mauritaniani qui vivas exterlande, e l'altra 53 elektesas en komonala konsilantari. La Senatani elektesas por 6-yara periodo, e 1/3 dil Senato rinovigesas omna 2 yari.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Mapo di Mauritania kun lua precipua urbi.

Kun 1 030 000 km², di qui 90% kovresas dal dezerto, Mauritania esas la 29ma maxim granda lando del mondo, pos Bolivia.

Ica seciono esas vakua, nesuficante detaloza o nekompleta. Vua helpo esas bonvenanta!

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Mauritania

Precipua industrii: fer-erco, explorata en la regiono di Zouerate.

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

De la habitantaro, 99% praktikas islamo, e 1% esas kristani.

La maxim granda urbo esas la chef-urbo, Nouakchott. Altra importanta urbi esas Nouadhibou, Rosso e Boghé.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Pos 1999 Araba linguo esas docata de l'unesma yaro en fundamentala skoli, e Franca linguo de la duesma yaro. Mauritania esas un ek la du landi en mondo qua ne uzas decimala sistemo: ol subdividas nacionala pekunio, ouguiya, en kin khoums.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

Wikipedio
Wikivortaro explikas
ca rubriko
en altra lingui: Mauritania
  1. World Population Prospects - Table A1 Unionita Nacioni
  2. Mauritania: Government. GlobalEdge. URL vidita ye la 8ma di agosto 2017.


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii
Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra
Nedependi ne agnoskata
Somalilando | Puntlando