Togo

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
République Togolaise
Flag of Togo.svg Coat of arms of Togo.svg
Flago di Togo Blazono di Togo
Mapo di Togo
Chefurbo: Lome
·Habitanti: 750,000 (2003)
Precipua urbo: Lome
Oficala linguo: Franciana
Guvernerio: Republiko
·Prezidanto: Faure Essozimna Gnassingbé
·Chefministro: Kwesi Ahoomey-Zunu
Surfaco: (125ma granda)
·Totala: 56,785 km²
·% aquo: 4,2
Habitanti: (101ma granda)
·Totala: 6,619,000[1] (2009)
·Lojanto-denseso: 116.6 hab./km²
Nacionala himno: Salut à toi, pays de nos aïeux
Pekunio: West Afrikala Franko CFA
Reto-kodo: .tg
Precipua religio: kristanismo 42,6%
tribuala religii 37,7%


Exquisite-kfind.png Videz anke: Togo (homonimo).

Togo esas lando en west-Afrika en Benin-bayo inter Benin e Ghana.

Lando nomesis pro Lago Togo. Oficala nomo esas République Togolaise.

Bazala fakti pri Togo.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Togo.

La historio di Togo ante l'arivo di Portugalani esas poko konocata. De 11ma til 16ma yarcento, diversa tribui (Ewe, Mina, Guin) arivis en la regiono, e instalis ipsa precipue en litoro. Dum la sequanta du yarcenti, la regiono di Togo divenis importanta centro di inkurso por Europani en sercho di sklavi. Litoro di la regiono divenis konocita kom Rivo di Sklavi.

En pakto signatita en l'urbeto di Togoville sub rejio di Mlapa 3ma, Germanian imperio deklaris Togo sua protektorato. Ye 1905 Togo divenis Germana kolonio, kun nomo Togolando. Depos Unesma mondomilito Unionita Rejio e Francia dividis lua teritorio. Ye 1957 civiteni di Britaniana Togolando votis por unionar kun Ora Rivo, nune Ghana, dum ke Franca Togolando divenis autonoma republiko en uniono kun Francia.

Franca Togolando divenis nedependanta ye 27 di aprilo 1960 kun la nomo Togo, e Sylvanus Olympio kom lua unesma prezidanto. Olimpio esis asasinita da militisti ye 13 di januaro 1963. Emmanuel Bodjollé asumis povo e du dii pose il transmisis povo a Nicolas Grunitzky qua guvernis til esar renversita da nesangoza stato-stroko, ye 13 di januaro 1967, komandita da Eyadéma Gnassingbé. Gnassingbé guvernis dum 38 yari til lia morto ye 5 di februaro 2005, la maxim longa diktatoreso di Afrika.

Pos la morto di Eyadéma Gnassingbé lia filiulo Faure Gnassingbé, ex-ministro por publika verki, mineyi e telekomuniki, esis indikita kom prezidanto da militisti. Poka nacioni agnoskis lia guverno, e Faure Gnassingbé renoncis ye 25 di februaro, e aceptis elekti en aprilo sam yaro. Segun oficala rezulti, il vinkis l'elekti kun plu kam 60% de totala voti, ma lia opozanto Emmanuel Bob-Akitani deklaris su gananto kun 70% de totala voti, e denoncis fraudo. Agitesi pos l'elekto rezultis 100 morti.

Politiko[redaktar | edit source]

Prezidanto Faure Gnassingbé.

Togo esas parlamentala republiko. La chefo di stato esas la prezidanto, depos 2005 esas Faure Essozimna Gnassingbé, rielektita en 2010. La chefo di guvernerio esas la chefministro, nune Kwesi Ahoomey-Zunu.

La parlamento havas unika chambro, la Nacional Asemblajo (Assemblée Nationale), kun 81 membri. La judiciala povo havas influo de franca sistemo: la maxim alta korti esas la supra korto e la rekursa korto.

Nuna konstituco esis adoptita ye 27 di septembro 1992 e sufris revizo en 2002.

Geografio[redaktar | edit source]

Mapo di Togo.

En nordo di lando, precipua vejetantaro esas savano. En centro predominacas kolini. En sudo, ol havas platajo e plana sulo kun laguni e marshi. La maxim alta monto di lando eas Monto Agou, kun 986 metri di altitudo. Kultivebla lando reprezentas cirkum 32% di totala surfaco di lando.

Generale, la klimato esas tropikala, kun karakteri di savano en nordo, e kun du pluvoza sezoni en sudo: unesma de aprilo til julio, e la duesma de oktobro til novembro. Yarala pluvi ne esas intensa.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Togo.

Togo exportacas fosfato, kakao e kafeo. Preske 65% di populo praktikas agrokultivo nur por vivo-moyeni. Lando esas un di maxim povra di mondo.

Demografio[redaktar | edit source]

Lando havas plu kam 5,8 milioni lojanti, 99% esas nigra. Averaja viv-esperajo esas 57 yari, e 60,9% di la populo savas lektar ed skribar.

La maxim granda urbo esas Lome. Altra importanta urbi esas Sokodé e Kara.

Kulturo[redaktar | edit source]

Franciana esas oficala linguo. Lokala lingui: Ewe, Mina, Kabye, Dagomba.

Preske 50% di la populo praktikas tribuala religii, 26% praktikas katolikismo e 15% esas islama.

Cetera aferi[redaktar | edit source]

Referi[redaktar | edit source]

  1. World Population Prospects, Table A1 - Unioninta Nacioni


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando