Burundi

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Republika y'u Burundi
République du Burundi
Flag of Burundi.svg Blason du Burundi.svg
Flago di Burundi Blazono di Burundi
Mapo di Burundi
Chefurbo: Bujumbura
·Habitanti: 378,397 (2003)
Precipua urbo: Bujumbura
Oficala linguo: Franciana, Kirundi
Guvernerio: Republiko
·Prezidisto: Pierre Nkurunziza
Surfaco: (145ma granda)
·Totala: 27,834 km²
·% aquo: 7,8
Habitanti: (89ma granda)
·Totala: 8,988,091[1] (2009)
·Lojanto-denseso: 323 hab./km²
Nacionala himno: Burundi bwacu
Pekunio: Franko di Burundi
Reto-kodo: .bi
Precipua religio: kristanismo, 91,7%

Burundi esas stato en central Afrika. Lua vicina landi esas:

On kredas ke la lando nomizesas segun la Barundi-populo.

Bazala fakti pri Burundi.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Burundi.

Unesma atesto di un rejolando en Burundi datizas de 16ma yarcento, proxim la monti en esto di lando. Dum rejio di Ntare 4ma Rutaganzwa Rugamba (de cirkum 1796 til 1850) la rejolando duoplikis lua totala surfaco. Europana misioneri komencis arivar ye 1856 e komparis l'organizuro di ta rejolando kun Anciena Grekia.

Germaniana Imperio komencis okupar la regiono ye 1890, ed ye 1899 transformis ol en parto di Germana West-Afrika, ke anke enkorpigis Ruanda. Kontree Ruandana monarko, Burundiana rejo Mwezi 4ma Gisabo ne aceptis Europana influo. Germania uzis la forco por submisar la teritorio.

Ye 1916 dum unesma mondomilito Belgia okupis Burundi. Pos la vinkeso di Germania, Ruanda e Burundi pasis a kontrolo di Belgia, e formis la kolonio nomizita Ruanda-Urundi.

La lukto por nedependeso en Burundi sufris influi de la konflikto inter la Hutu populo e la Tutsi populo en vicina Rwanda. Ye novembro 1959 Hutu atakis Tutsi en Rwanda, e multa Tutsi fugis vers Burundi por eskapar la persekuto. Kande en Burundi, Tutsi komencis atakar lokala Hutu.

Burundi divenis nedependanta de Belgia ye 1 di julio 1962[2] kom konstitucala monarkio, kun Mwami Mwambutsa 4ma kom rejulo. En la parlamento, Hutu e Tutsi havis egala reprezenti. Kande rejulo Mwabutsa eligis un Tutsi kom chefa ministro, le Hutu, majoritato en la parlamento, revoltis su. Kom konsequo, la polico, komandita da Hutu, esis brutale supresita e substitucita da armeo komandita da un Tutsi, kapiteno Michel Micombero. La sequanta chefa ministro de Tutsi rasala grupo, esis asasinita.

Ye 1966 rejulo Mwabutsa esis renversita da stato-stroko komandita da lia filiulo, Ntare. La sama yaro la chefa ministro, kapiteno Michel Micombero, renversis Ntare e deklaris Burundi un republiko.

Politiko[redaktar | edit source]

Burundi esas prezidantala republiko. La chefo di stato e la chefo di guvernerio esas la prezidisto, nune Pierre Nkurunziza, elektita por kin-yara mandato. Nuna konstituco esis adoptita ye 13 di marto 1992 pos referendo.

La parlamento havas 2 chambri: Senato (Sénat), kun 49 membri e Nacionala Asemblajo (Assemblée nationale), kun 118 membri. Lando havas 21 politikala partisi.

Geografio[redaktar | edit source]

Mapo di Burundi kun lua precipua urbi.

Burundi ne havas litoro. Lua klimato esas equatorala. Tanganyika Lako jacas en sud-westo di lando, en la bordero kun Demokratial Republiko Kongo.

La maxim alta monto di lando esas Monto Karonje, kun 2760 metri di altitudo.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Burundi.

Burundi esas un di kin maxim povra landi dil mondo. Ol havas la min granda KLP per persono dil mondo. Kobalto e kupro esas lua precipua minerala rekursi, e lando exportas kafeo e sukro.

Demografio[redaktar | edit source]

Kristani esas 67% di la populo, di qua 62% esas katoliki e 5% esas protestanti ed Anglikani.

La maxim granda urbo esas la chef-urbo, Bujumbura. Altra importanta urbi esas Gitega, Bururi e Ngozi.

Kulturo[redaktar | edit source]

Kirundi, Franciana e swahilia esas parolata en tota lando[1]. Min ke 60% de lua populo savas lektar e skribar, pro poka atendo a skolo. Nur 10% di studenti eniras liceo.

Referi[redaktar | edit source]

  1. 1.0 1.1 The World Factbook 2011
  2. http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2821.htm


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando