Etiopia

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search
Etiopia
የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ
Ityop'iya Federalawi Demokrasiyawi Ripeblik
Flag of Ethiopia.svg Emblem of Ethiopia.svg
Standardo di Etiopia Blazono di Etiopia
Nacionala himno:
Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp'ya
Ethiopia in its region.svg
Urbi:
Chefurbo: Addis Ababa
Precipua urbo: Addis Ababa
Lingui:
Oficala lingui: Amhara
Guvernerio:
Tipo: Republiko
· Prezidanto: Mulatu Teshome
· Chefministro: Hailemariam Desalegn
Surfaco: (27ma granda)
· Totala: 1 104 300 km²
· Aquo: 0,7 %
Habitanti: (14ma granda)
· Totala: 85.237.338[1] (2010)
· Denseso di habitantaro: 79 hab./km²
Plusa informi:
Valuto: Birr
Veho-latero: dextre
ISO: ET
ETH
231
Reto-domeno: .et*
Precipua religio: kristanismo 57,7%, Islamo 30,4%


Etiopia, l'anciena Abisinia, esas lando en estal Afrika, inter Eritrea, Sudan, Kenia, Somalia e Djibuti.

Bazala fakti pri Etiopia.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Etiopia

En Etiopia trovesis la maxim anciena skeleti di Homo sapiens konocata: Homo sapiens idaltu vivis en Etiopia cirkume 160 mil yari ante nun.

Dum la 8ma yarcento aK, la rejio konocata kom D'mt establisesis en nord-Etiopia ed Eritrea. Lua chefurbo esis la nuna urbeto Yeha. Kelka historiisti konsideras D'mt kom Afrikana rejio, dum ke kelk altri konsideras ol mixo di Semita populi (rejio di Saba) kun Afrikani.

En 316 Greka misionero Meropius navigis alonge la litoro e, kun Frumentus, introduktis kristanismo en la regiono. Dum la 15ma yarcento komencis l'expedicioni di Portugalani vers Etiopia.

Dum la 20ma yarcento rejo Haile Selassie la 1ma komencis modernigar Etiopia - nur interuptita dum l'okupeso Italiana, de 1936 til 1941. Britaniana ed Etiopiana soldati liberis Etiopia en 1941 dum la Duesma mondomilito.

Haile Selassie la 1ma revokesis en 1974 da Marxista militisti. La komunista-rejimo subisis diversa rebela stroki, sikeso en granda skalo, e problemi kun refujinti. En 1977 Somalia atakis Etiopia dum la milito di Ogaden, ma Etiopia vinkis kun helpo de Sovietia, Kuba e Sud-Yemen. Kun la fino di Sovietia, la marxista-rejimo vinkesis en 1991. La provinco Eritrea divenis nedependanta 2 yari pose.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Etiopia esas federala e parlamentala republiko. La chefo di stato esas la prezidanto, qua elektesas da la Domo di Reprezentanti dil Populo por 6-yara periodo. Nune esas Mulatu Teshome. La chefo di guvernerio esas la chefministro, qua elektesas dal parlamento. Nune esas Hailemariam Desalegn.

La parlamento havas 2 chambri: Konsilantaro di Federuro, kun 110 membri, e Domo di Reprezentanti dil Populo (Yehizbtewekayoch Mekir Bet), kun 547 membri. L'unesma parlamentala e regionala baloto eventis en 1995.

Nuna konstituco adoptesis en 1994. Segun ol, la judiciala povo esas nedependanta de exekutiva e legifala povo.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Mapo di Etiopia.

Etiopia esas la 27ma maxim vasta lando del mondo. La Granda Valo di Rift trairas la lando sud-weste til nord-weste, ed esas cirkondata per basa tereni kovrata per stepi e mi-dezerti.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Etiopia

Etiopia esas un di maxim povra landi di mondo. Agrokultivo reprezentas preske 41% di KLP. Kafeo esas la precipua produkto di exportacajo.

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Etiopiana habitantaro kreskis de 33,5 milion habitanti en 1983 til 85.2 milioni habitanti en 2007, la duesma maxim populoza lando di Afrika [2].

Lua maxim populoza urbo esas la chefurbo, Addis Ababa, kun plua kam 2,5 milioni habitanti. Altra importanta urbi esas Dire Dawa e Nazret.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Etiopiana habitantaro parolas 84 lingui. La precipua esas Amhara (oficala), Oromo e Tigrinya.

Kristanismo esas la precipua religio di la lando. Kristani reprezentas 61,6% de omna habitanti, dum ke Islamani reprezentas 32,8%.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

Commons
Commons havas kontenajo relatante a:



Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii
Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra
Nedependi ne agnoskata
Somalilando | Puntlando