Etiopia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Etiopia
የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ
Ityop'iya Federalawi Demokrasiyawi Ripeblik
Flag of Ethiopia.svg Coat of arms of Ethiopia.svg
Flago di Etiopia Blazono di Etiopia
Nacionala himno:
Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp'ya
Ethiopia in its region.svg
Urbi:
Chefurbo: Addis Ababa
· Habitanti: 2,57 milioni (2001)
Precipua urbo: Addis Ababa
Lingui:
Oficala lingui: Amhara
Guvernerio:
Tipi: Republiko
· Prezidanto: Mulatu Teshome
· Chefministro: Hailemariam Desalegn
Surfaco: (27ma granda)
· Totala: 1 104 300 km²
· Aquo: 0,7 %
Habitanti: (14ma granda)
· Totala: 85.237.338[1] (2010)
· Denseso di habitantaro: 79 hab./km²
Pluse informi:
Valuto: Birr
Veho-latero: dextre
ISO: ET
ETH
231
Reto-domeno: .et*
Precipua religio: kristanismo 57,7%, Islamo 30,4%


Etiopia (anciene Abisinia) esas lando en est Afrika inter Eritrea, Sudan, Kenia, Somalia e Djibuti.

Bazala fakti pri Etiopia.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Etiopia

En Etiopia trovesis la maxim anciena skeleti di Homo sapiens konocata: Homo sapiens idaltu vivis en Etiopia cirkum 160 mil yari ante nun.

Dum la 8ma yarcento aK, un rejio konocata kom D'mt esis establisita en nord-Etiopia ed Eritrea. Lua chefurbo esis la nuna urbeto di Yeha. Kelka historiisti konsideras D'mt kom Afrikana rejio, e kelka altra konsideras ol un mixuro di Semita populi (rejio di Saba) kun Afrikani.

En 316 Greka misionero Meropius navigis alonge la litoro e, kun Frumentus, introduktis kristanismo en la regiono. Dum la 15ma yarcento on komencis l'expedicioni di Portugalani vers Etiopia.

Dum 20ma yarcento rejo Haile Selassie 1ma komencis modernigar Etiopia - nur interuptita dum la okupeso da Italia de 1936 til 1941. Britaniana ed Etiopiana soldati liberis Etiopia en 1941 dum la Duesma mondomilito.

Haile Selassie 1ma renversesis en 1974 da Marxista militisti. La komunista-rejimo sufris kun plura rebel-stroki, seki en granda skalo, e problemi kun refujinti. En 1977 Somalia atakis Etiopia en Ogaden-milito ma Etiopia vinkis, kun helpo di Sovietia, Kuba e Sud-Yemen. Kun fino di Sovietia, la marxista-rejimo es vinkita en 1991. La provinco di Eritrea divenis nedependanta 2 yari pos.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Etiopia esas federala e parlamentala republiko. La chefo di stato esas la prezidanto, qua elektesas da la Domo di Reprezentanti dil Populo por 6-yara periodo. Nune esas Mulatu Teshome. La chefo di guvernerio esas la chefministro, qua elektesas dal parlamento. Nune esas Hailemariam Desalegn.

La parlamento havas 2 chambri: Konsilantaro di Federuro, kun 110 membri, e Domo di Reprezentanti dil Populo (Yehizbtewekayoch Mekir Bet), kun 547 membri. L'unesma parlamentala e regionala baloto eventis en 1995.

Nuna konstituco adoptesis en 1994. Segun ol, la judiciala povo esas nedependanta de exekutiva e legifala povo.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Mapo di Etiopia.

Etiopia esas la 27ma lando di mondo en totala surfaco. Granda Valo di Rift krucumas lando de sud-westo a nord-westo, ed esas cirkondata da basa tereni kovrata da stepi e mi-dezerti.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Etiopia

Etiopia esas un di maxim povra landi di mondo. Agrokultivo reprezentas preske 41% di KLP. Kafeo esas la precipua produkto di exportacajo.

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Etiopiana populo kreskis de 33,5 milion habitanti en 1983 til 85.2 milioni habitanti en 2007, la duesma lando en Afrika en totalo di habitanti [2].

Lua maxim granda urbo esas la chefurbo, Addis Ababa, kun plu kam 2,5 milioni habitanti. Altra importanta urbi esas Dire Dawa e Nazret.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Etiopiana habitantaro parolas 84 lingui. La precipua esas Amhara (oficala), Oromo e Tigrinya.

Kristanismo esas la precipua religio di lando. Kristani reprezentas 61,6% de tota la habitanti, dum ke Islamani reprezentas 32,8%.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

Commons
Commons havas kontenajo relatante a:



Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii
Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra
Nedependi ne agnoskata
Somalilando | Puntlando