Komori

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Komori
اتحاد القمر
Union des Comores
Udzima wa Komori
Flag of the Comoros.svg Coat of arms of Comoros.svg
Flago di Komori Blazono di Komori
Nacionala himno:
Udzima wa ya Masiwa
LocationComoros.svg
Urbi:
Chefurbo: Moroni
· Habitanti: 53.420 (2003)
Precipua urbo: Moroni
Lingui:
Oficala lingui: araba, Franca, shikomoriana
Guvernerio:
Tipi: Republiko
· Prezidanto: Azali Assoumani
Surfaco: (178ma granda)
· Totala: 2.235 km²
· Aquo: neglijebla %
Habitanti: (159ma granda)
· Totala: 798.000 (2005)
· Denseso di habitantaro: 275 hab./km²
Pluse informi:
Valuto: Franko di Komori
Veho-latero: dextre
ISO: KM
COM
174
Reto-domeno: .km*
Precipua religio: islamo, 98%


Komori esas lando formacita per tri insuli en Indiana oceano, este de Afrika. Lua chefurbo Moroni jacas sur la maxim granda insulo, Granda Komoro. La nomo dil arkipelago asociesas kun lun-adoro. Lua nomo devenas del araba Jebel-el-Komr, tradukuro dil originala Greka nomo ore seleniae, signifikante 'lun-monti'. Komr es en l'Araba 'luno'.

Bazala fakti pri Komori.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Komori

La maxim anciena habitanti di Komori esis Afrikani ed Austroneziani, qui arivis en l'insuli ante la yaro 600 pos Kristo, epoko di la maxim anciena arkeologiala restaji konocata en Komori, an l'insulo Nzwani (Anjouan). Populi Swahili arivis en l'arkipelago dum l'unesma yarmilo.

Arabi komercisti adportis islamo al insuli. Araba koloniigo en l'insuli kreskis kande Zanzibar falis en manui di l'Omanani. Diversa rivala sultanii koloniigis l'insuli dum la 16ma e 17ma yarcenti.

Sultano Said Ali bin Said Omar.

Portugalani komencis explorar l'insuli en 1505. En 1793 Madagaskarani komencis marodar l'insuli por prenar sklavi, e pose kontrolis diversa regioni. Francia komenicis okupar l'arkipelago en 1841. En 1886 rejino Salima Machimba pozis l'insulo Mohéli sub Franca protekto. Samayare, sultano Said Ali, de Granda Komoro anke aceptis Franca protekto, quankam ilu duris esar la suvereno til 1909. Franca generala-guberniestro en Madagaskar administris l'insuli pos 1914.

Ye la 6ma di julio 1975 Komoriana parlamento deklaris unilatere la nedependo di la lando. Ahmed Abdallah Abderemane divenis l'unesma prezidanto di Komori, ma ye la 3ma di agosto sam yaro eventis stato-stroko, e Said Mohamed Jaffar asumis povo.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Moroni, chef-urbo di Komori e sideyo di la guvernerio.

La nuna konstituco di Komori ratifikesis per plebicito ye la 23ma di decembro 2001. Segun ol, la lando esas federala prezidantala republiko. La prezidanto di la republiko essas la chefo di stato e la chefo di guvernerio, e la prezidanteso alternesas singla 4 yari inter reprezenteri de omna 3 insuli. La nuna prezidanto esas Azali Assoumani, qua asumis povo ye la 26 di mayo 2016.

La parlamento havas unika chambro, l'Assemblée, kun 33 membri, di qui 18 elektesas direte dal populo e 15 elekesas da la membri de l'asemblaji lokala de la insuli. Omna membri del parlamento servas dum 5 yari.

Lua legala sistemo mixas Islamala lego, Franca legala sistemo (Napoleonala kodo) e lokala tradicioni. La Supra korto di Komori funcionas quale konstitucala korto, e kontrolas la prezidantal elekti.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Mapo di Komori.

Kun 2 235 km² Komori esas un ek la min granda landi del mondo. Granda Komoro kun 1 148 km² esas lua precipua insulo. Moroni, la chef-urbo di la lando, jacas en ol.

L'insuli originis de vulkanal aktiveso. Lua klimato esas tropikala, kun varma e humida sezono qua rezultas de la monsono de novembro til aprilo, e sika sezono dum l'altra monati. La mezavalora yarala temperaturo varias de 23ºC til 28 °C an la litoro. La mezavalora yarala pluvozeso esas 2,000 mm. En kelka regioni l'aquo esas skarsa.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Komori

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Kun min kam 1 milion habitanti e kun mezavalora denseso di 275 habitanti per km², Komori esas un ek la maxim dense populizita landi del mondo. En 2001, 34% de la habitantaro vivis en urbi, ma ta procento certe kreskos, pro l'ekmigro de la rurala regioni.

Cirkume la duimo de la habitantaro evas 15 yari o min. La maxim granda urbo di la lando esas Moroni. Altra importanta urbi esas Mutsamudu e Mitsamiouli.

Preske 98% de lua habitantaro esas Mohamedani. Mikra minoritato, formacita precipue da enmigranti de Francia, esas Katoliki.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

La linguo Shikomoriana, proxim de Swahilia esas la maxim uzata linguo en Komori. Cirkume 30% de lua vorti havas Araba origino.

Referi[redaktar | redaktar fonto]


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii
Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra
Nedependi ne agnoskata
Somalilando | Puntlando