Botswana

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Botswana
Republic of Botswana
Lefatshe la Botswana
Flag of Botswana.svg Coat of arms of Botswana.svg
Flago di Botswana Blazono di Botswana
Nacionala himno:
Fatshe leno la rona
LocationBotswana.svg
Urbi:
Chefurbo: Gaborone
· Habitanti: 191 776 (2006)
Precipua urbo: Gaborone
Lingui:
Oficala lingui: Setswana, angliana
Guvernerio:
Tipi: Republiko
· prezidanto: Ian Khama
Surfaco: (47ma granda)
· Totala: 581 730 km²
· Aquo: 2,6 %
Habitanti: (144ma granda)
· Totala: 2 214 858[1] (2017)
· Denseso di habitantaro: 3,8 hab./km²
Pluse informi:
Valuto: pula
Veho-latero: sinistre
ISO: BW
BWA
072
Reto-domeno: .bw*
Precipua religio: Kristanismo 59,9%, tradicionala religii 38,8%
Oficala retosituo: http://www.gov.bw


Botswana esas lando qua jacas en sud Afrika. Lua vicina landi esas Namibia nordo e weste, Sudafrika sude, e Zimbabwe este.

Bazala fakti pri Botswana.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

bushmani (populo San) en Botswana.
 Precipua artiklo: Historio di Botswana

La historio di Botswana komencis plu kam 100.000 yari ante nun, kande l'unesma homi arivis en la regiono. L'unesma habitanti esis bushmani (populo San) e la populo Khoi. Ambe parolis lingui Khoisan e transvivis de chaso e de la kolio di alimenti. Cirkume la yaro 1300 de la Kristana ero, populi qui vivis en la nuna Transvaal komencis kunfuzar su en tri linguala e politikala grupi, inkluzite le Batswana (pluralo di Motswana) qui esas la precipua rasala grupo de la lando til nun.

Dum la 19ma yarcento komencis milito inter la populo Tswana e la populo Ndebele , qua inkursis en nord-esto di la teritorio. Pos apeli dal rejulo Khama la 3ma di Batswana, Unionita Rejio pozis la regiono sub lua protektorato. Unesma nomo di teritorio sub Britaniana dominaco esas Bechuanalando. Lando nomizita segun la Tswana-grupo de Bantua-tribui.

Kande la Uniono di Sudafrika formacesis en 1910, Bechuanalando, Basutolando (nune Lesotho) e Swazilando ne inkluzesis en lua teritorio. Kande la Nacionala Partiso ganis povo en Sudafrika en 1948 e adoptis segregaco, l'ideo pri unionar la teritorii desaparis.

En junio 1964 Unionita Rejio aceptis l'ideo pri propra demokratiala guvernerio por Botswana, qua divenis nedependanta ye la 30ma di septembro 1966. Seretse Khama esis lua unesma prezidanto, e rielektesis du foyi. En 1984 eventis elekto e la viceprezidanto Quett Joni Masire vinkis. Ilu anke rielektesis du foyi, en 1989 ed en 1994.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Botswana esas prezidantala republiko. La prezidanto esas chefo di stato ed anke chefo di guvernerio, ed elektesas dal parlamento (National Assembly) por 5-yara periodo. La nuna prezidanto esas Ian Khama.

La Parlamento havas unika chambro kun 61 membri, qui elektesas dal populo por 5-yara periodo. La Supra Korto esas la maxim alta korto di judiciala povo en Botswana. Ol povas judiciar tota kriminala e civil aferi. La prezidanto indikas la membri di la Supra Korto.

Lua konstituco adoptesis ye la 30ma di septembro 1966. Botswana konsideresis la min korupta lando de Afrika.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Mapo di Botswana.
Aeral imajo pri la delto dil fluvio Okavango.

Botswana esas la 47ma maxim granda lando del mondo. Kun 581 730 km² lua totala surfaco equivalas la de Madagaskar. Granda parto di lua teritorio esas plana e kovrata dal dezerto Kalahari (preske 70% de la tota surfaco). Min kam 5% de la totala surfaco recevas suficanta pluvo por esar kultivata.

La fluvio Limpopo esas la maxim importanta di Botswana, ma la fluvio Okavango formacas importanta ekosistemo an la nord-westo. Lua delto formacas saloza marsh-lando interne la lando. La rivero Notwane furnisas aquo a Gaborone, dum ke la rivero Chobe renkontras la fluvio Zambezi en la regiono nomizita Kazungula, nord-weste de la lando. Sude de la lando, la rivero Nossob ekfluas en la fluvio Orange.

Botswana esas miarida lando, pro la kurta pluvoza sezono. Tamen, l'altitudo modifikas la klimato, e transformas ol en subtropikala. La sika sezono duras de aprilo til oktobro adsude de la lando, e til novembro adsude. Tamen, la pluvozeso adnorte esas plu granda kam adsude. Adsude, la mezavalora temperaturi dum la vintro esas 14ºC. Dum la somero, la mezavalora temperaturo di la lando esas 26ºC. Ecepte Chobe, Okavango, Boteti e Limpopo, la maxim multa fluvii de Botswana cesas fluar dum la sika sezono.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Botswana

Botswana esas la 3ma maxim granda mondala produktanto di diamanto. La KLP per persono kreskas plu rapide dum recenta yari: segun l'Internaciona Monetarala Fonduro la lando kresis mezavalore 9% omnayare, de 1966 til 1999.

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

La precipua rasala grupi esas le Tswana, Kalanga e Bushmani. Blanki reprezentas cirkume 3% de la habitantaro totala.

La maxim granda urbo esas Gaborone. Altra importanta urbi esas Francistown e Malepolole.

Ica seciono esas vakua, nesuficante detaloza o nekompleta. Vua helpo esas bonvenanta!

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Futbalo esas la maxim populara sporto de la lando.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. CIA. "Botswana" - The World Factbook (en Angla). URL vidita ye la 24ma di julio 2017.
Commons
Commons havas kontenajo relatante a:



Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii
Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra
Nedependi ne agnoskata
Somalilando | Puntlando