Mali

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Commons-emblem-trademark-issue.svg
Ica artiklo bezonas revizo gramatikala. – Ka vu povas helpar ni revizar ica artiklo?
Mali
République du Mali
Flag of Mali.svg Seal of Mali.gif
Flago di Mali Blazono di Mali
Nacionala himno:
Pour l'Afrique et pour toi, Mali
LocationMali.svg
Urbi:
Chefurbo: Bamako
· Habitanti: 1 690 476 (2006)
Precipua urbo: Bamako
Lingui:
Oficala lingui: Franciana
Guvernerio:
Tipi: Republiko
· Prezidanto: Ibrahim Boubacar Keïta
· Chefministro: Modibo Keita
Surfaco: (24ma granda)
· Totala: 1 240 192 km²
· Aquo: 1,6 %
Habitanti: (71ma granda)
· Totala: 14 517 976[1] (2009)
· Denseso di habitantaro: 11 hab./km²
Pluse informi:
Valuto: Franko CFA di Westal Afrika
Veho-latero: sinistre
ISO: ML
MLI
466
Reto-domeno: .ml*
Precipua religio: Islamo (82%)
Oficala retosituo: http://www.primature.gov.ml


Mali esas lando qua jacas en westal Afrika. Lua vicina landi esas Aljeria norde ed nord-este, Nijer este, Burkina Faso sud-este, Ivora Rivo sude, Guinea sud-weste, e Senegal e Mauritania weste.

Bazala fakti pri Mali

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Mali
Mali imperio (c. 1230 til c. 1600).

La vorto Mali, unesmafoye uzita dal Afrikani inter la 11ma e la 15ma yarcenti, forsan devenas de Madinga vorto mali, signfikante 'hipopotamo'. L'Imperio Mali adoptis l'islamana religio. Djenné e Timbuktu esis importanta urbi dil imperio. L'imperio Mali dekadis konseque de interna disputi, ed konquestesis dal imperio Songhai.

Dum la 18ma yarcento eventis forta sikeso en la regiono. On kalkulas ke cirkume la duimo de la habitantaro di Timbuktu mortis pro famino.

La regiono divenis Franca kolonio en 1898. En 1959 formacis federuro kun Senegal, ed divenis nedependanta di Francia ye la 20ma di junio 1960. Modibo Keïta esis l'unesma prezidanto di la lando. Keïta rapide establisis guvernerio di singla partiso kun socialista ideologio.

En 1968 sequante ad ekonomiala dekado eventis nesangoza stato-stroko komandita da Moussa Traoré[2]. Traoré probis reformar ekonomio, ma lia esforci ne havis suceso pro politikala agitadi e devastanta sikeso de 1968 til 1974[2] qua viktimigis mili di personi. Tri foyi probesis revokar sensucese lua guvernerio per stato-stroko, e la represo kontre l'opozantaro duris til la yari 1980ma.

En 1991 protesti kontre guvernerio instigis un stato-stroko qua renversis Traoré, kreis transitala guvernerio e nova konstituco. En 1992 Alpha Oumar Konaré esis demokratie elektita en l'unesma elekto kun multa partisi. Konaré facis ekonomiala e politikala reformi e kombatis korupto. En 2002 ilu sucedesis demokratiale da Amadou Toumani Touré. Nune Mali esas un ek la maxim stabila landi di Afrika.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Til la stato-stroki ye la 22ma di marto 2012 ed itere ye decembro sam yaro, Mali esis demokratiala parlamentala republiko, guvernita segun konstituco adoptita ye la 12ma di januaro 1992. La chefo di stato esis la prezidanto, qua elektesis dal populo por 5-yara periodo. La chefo di guvernerio esis la chefministro, qua elektesis dal prezidanto.

La parlamento konsistas ek unika chambro kun 160 deputati, qui elektesas dal populo por 5-yara periodo.

La konstituco di Mali establisas nedependanta judiciala povo, ma l'exekutiva povo duras exercar influi super la judiciala povo.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Satelitala imajo di Mali.

Sahara dezerto kovras nordo di lando. En centro di lando jacas la regiono di Sahel. Dezerta o semidezerta regioni kovras 65% de la surfaco. Sude existas savano e fertila regioni en le vali di la fluvii Nijer e Senegal.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Mali

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Segun statistiki de 2016, Mali havis 18 milion habitanti, qui vivas precipue en rurala regioni (62% de la habitantaro, segun statistiki de 2002), e 5% til 10% de la habitantaro esas nomada.

La maxim granda urbo di la lando esas Bamako. Altra importanta urbi esas Sikasso e Ségou.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Ica seciono esas vakua, nesuficante detaloza o nekompleta. Vua helpo esas bonvenanta!

Referi[redaktar | redaktar fonto]

Commons
Commons havas kontenajo relatante a:

Extera ligili[redaktar | redaktar fonto]


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii
Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra
Nedependi ne agnoskata
Somalilando | Puntlando