Sud-Sudan

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Sud-Sudan
Southern Sudan
جنوب السودان
Flag of South Sudan.svg Coat of arms of South Sudan.svg
Flago di Sud-Sudan Blazono di Sud-Sudan
Nacionala himno:
netrovebla
South Sudan in its region (undisputed).svg
Urbi:
Chefurbo: Juba
· Habitanti: 250 000 (2008)
Precipua urbo: Juba
Lingui:
Oficala lingui: Angla
Guvernerio:
Tipi: Republiko
· Prezidanto: Salva Kiir Mayardit
· Totala: 619 745 km²
· Totala: 5 641 700 (2010)
· Denseso di habitantaro: 9,10 hab./km²
Pluse informi:
Valuto: Pundo di Sud-Sudan
Veho-latero: dextre
ISO: SS
SSD
728
Reto-domeno: .ss*
Precipua religio: kristana, natura religii


Sud-Sudan esas nedependanta lando en Afrika, qua konsistas ek 10 de la 26 ex-federala stati di Sudan. Lua vicina stati esas Sudan norde, Eritrea ed Etiopia este, Kenia, Uganda e Demokratial Republiko Kongo sude, e Centrafrika sud-weste.

Ye la 9ma di januaro 2011 la habitantaro di Sud-Sudan decidis pri la nedependo di la regiono per plebicito.

Bazala fakti pri Sud-Sudan.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Sud-Sudan

Nilotika populi, quale le Dinka, komencis habitar la nuna Sud-Sudan kelkatempe ante 10ma yarcento.

Pos longa interna milito, en 2005 Sud-Sudan recevis autonomeso e la yuro por facar plebicito pri lua nedependo sis yari pose, en 2011. Ye la 9ma di januaro 2011 eventis la plebicito ed ye la 9ma di julio sam yaro, la lando formale deklaris lua nedependo de Sudan.

En decembro 2013 komencis konflikto inter la prezidanto Kiir e la ex-deputato Riek Machar. La prezidanto akuzis Machar pri planigar stato-stroko.[1].

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

La prezidanto Salva Kiir Mayardit.

Ye la 7ma di julio 2011 la legifal asemblajo di Sud-Sudan ratifikis la konstituco di la lando, qua signatesis da la prezidanto ye la 9ma di julio sam yaro, la dio di la nedependo. Ica konstituco remplasis la provizora konstituco di Sudala Sudan, de 2005. La nuna konstituco establisas prezidantala sistemo, en ke la prezidanto esas la chefo di stato, chefo di guvernerio e chefo di armeala forci. La nuna prezidanto di Sud-Sudan esas Salva Kiir Mayardit. La dominacanta politikal organizuro esas SPLA/M.

La legifala povo di Sud-Sudan formacesas per la Nacionala Parlamento, qua kompozesas per l'Asemblajo Legifala Nacionala, kun 170 membri, e per la Konsilistaro di la Stati, kun 50 membri.

La judiciala povo formacesas per la Supra Korto, per la Korti di Apelo, per l'alta Korti, e lokale per la korti di la komtii.

Existas frontierala konflikto kun Sudan pri la kontrolo di la regiono Sudal Kordofan, richa en petrolo.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Mapo di Sud-Sudan kun lua precipua urbi.

Sud-Sudan jacas inter la latitudi 3ºN e 13ºN. Ol kovresas per tropikala foresto, marshlandi e savani. La Nilo Blanka fluas tra la regiono, preterpasante per Juba.

La klimato esas tropikala kun du sezoni: pluvoza de mayo til oktobro (tamen, la pluvi povas komencar en aprilo e finar en novembro). La maxim intensa pluvozeso ordinare eventas en mayo.

Sude de la lando jacas la Nacionala Parko Bandingilo, qua prezervas la duesma maxim granda quanto di sovajo-vivo di Afrika.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Sud-Sudan

La longa milito domajis severe l'ekonomio di Sud-Sudan, note l'agrokultivo, qua ankore subisas la konsequi di la konflikto.

Ante la nedependo, cirkume 85% de la petrolo produktita en Sudan venis de la regiono. La revenui kun l'exportacaji di petrolo reprezentas 98% de omna revenui di la lando.

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Plu kam 200 nacionala grupi habitas en Sud-Sudan. La dominacanta nacionala grupo esas le Dinka.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

L'oficala lingui esas l'Angla. Araba e Dinka esis regionale agnoskata.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. Kulish, Nicholas (9ma di januaro 2014). New Estimate Sharply Raises Death Toll in South Sudan. The New York Times. URL vidita ye la 2ma di februaro 2014.


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii
Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra
Nedependi ne agnoskata
Somalilando | Puntlando