Historio di Mozambik

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Mapo di Mozambik.

Inter l'unesma e la 5ma yarcento Bantua populi arivis en la regiono di nuna Mozambik, tra Zambezi fluvio. Li establisis socii apogita sur l' agrokultivo o en trupi di animali.

Mozambik-insulo en mapo de 1598.

Unesma Portugalani arivis en regiono en 1498 e deskovris Swahiliana ed Araba kolonieti. La teritorio komencis divenar Portugalana kolonio depos 1507, kande Portugalani okupis Mozambik-insulo. En 1782 l'urbeto Lourenço Marques, qua nune nomesas Maputo, fondesis. Lourenço Marques divenis urbo la 10ma di novembro 1887 e chefurbo di la kolonio en 1892. La militarala okupado di tota teritorio di Mozambik kompleteskis en 1885 pos Berlin-konfero, qua agnoskis tota Europana okupesi en Afrika.

En komenco dil 20ma yarcento granda parto di l'explorado dil teritorio facesis da privata firmi, quale la Companhia do Niassa e la Companhia do Zambeze, kontrolita e spensita da Britaniani, qui establisis fervoyi por unionar Mozambik a vicina Britaniana kolonii, exemple la fervoyo qua unionas nuna Zimbabwe kun la portuo di Beira[1]. Quankam sklaveso abolisesis en fino de la 19ma yarcento, la du entraprezi adoptis sistemo di rekrutar koaktata laboristi en Mozambik por verkar en mineyi e plantaceyi en Sudafrika ed altra Britaniana kolonii.

Depos Duesma mondomilito komencis la proceso di nedependo di Europana kolonii en Azia ed en Afrika. Tamen, Portugal transformis Mozambik en ultramarala teritorio,[1] e migrado vers la regiono kreskis. Pos 1961 komunista ed anti-koloniala ideologii kreskis en Afrika, e la Fronto por Libereso di Mozambik (FRELIMO) formacesis en 1962.

Blazono di Portugalana Westal Afrika de 1935 til 1951.

En 1964 komencis militeto kontre Portugalana guvernerio, pri nedependo. FRELIMO vinkis diversa batalii e, fine en 1974, pos stato-stroko qua finis Portugalana diktatoreso, la nova guvernerio juris lua intenco di koncesionar Mozambikana nedependo. Lando divenis nedependanta la 25ma di junio 1975. Samora Machel divenis lua unesma prezidanto. Kun la vinko di la movado por nedependo, multa Portugalani abandonis Mozambikana teritorio.

Flago di Mozambik.

Pos nedependo komencis interna milito: en un flanko, La Fronto por Libereso di Mozambik - FRELIMO kun Marxista influo, spensita da Sovietia; en altra flanko, la Mozambikana Nacionala Rezistado - RENAMO kun militarala helpo de Sudafrika, Rhodezia ed Usa. Sudafrika e Rhodezia spensis RENAMO pro ke lu suportis Afrikana nacionala Kongreso en Sudafrika e la Zimbabwan afrikan armeo por Nacionala Libereso - ZANLA, en Rhodezia. La chefo di FRELIMO esis Samora Machel, e la chefo di RENAMO esis Afonso Dhlakama. Machel mortis en 1986 en aeroplano-acidento, e remplasesis da Joaquim Chissano, qua gradope abandonis Marxismo ed adoptis kapitalismo. Milito duris til 15 di oktobro 1992 kande paco-pakto signatesis en Roma. La milito produktis cirkum 900 000 morti. Unionita Nacioni sendis 7,500 soldati a Mozambik por grantar la paco ed observar elekti qui eventis en 1994. Lasta UN-soldato departis de Mozambik en 1995.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. 1,0 1,1 The Cambridge History of Africa John Donnelly Fage, A. D. Roberts, Roland Anthony Oliver, Edition: Cambridge University Press, 1986


LocationAfrica.png
Historio di Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | San-Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe