Historio di Mozambik

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search
Mapo di Mozambik.

Inter l'unesma e la 5ma yarcento populi de etnio Bantua arivis en la regiono di nuna Mozambik, tra la fluvio Zambezi. Li establisis socii apogita sur l'agrokultivo o en l'edukado di bestii.

Mozambik-insulo segun mapo de 1598.

Unesma Portugalani arivis a la regiono en 1498 e deskovris Swahiliana ed Araba kolonieti. La teritorio komencis divenar Portugalana kolonio depos 1507, kande Portugalani okupis l'insulo di Mozambik. En 1782 fondesis l'urbeto Lourenço Marques, qua nune nominesas Maputo. Lourenço Marques divenis urbo ye la 10ma di novembro 1887 e chefurbo di la kolonio en 1892. La militarala okupado di tota teritorio di Mozambik kompleteskis en 1885 pos la konfero di Berlin, qua agnoskis tota Europana okupesi en Afrika.

Dum la komenco dil 20ma yarcento, granda parto di l'explorado dil teritorio facesis da privata firmi, quale Companhia do Niassa e la Companhia do Zambeze, kontrolita e spensita da Britaniani. Ta kompanii establisis ferovoyi por ligar Mozambik a la vicina kolonii Britaniana, exemple la ferovoyo qua ligas la nuna Zimbabwe al portuo di Beira.[1] Malgre sklaveso abolisesis en la fino dil 19ma yarcento, la du entraprezi adoptis sistemo di rekrutar koaktita laboristi en Mozambik por verkar en mineyi e plantaceyi en Sudafrika ed altra Britaniana kolonii.

Depos la Duesma mondomilito komencis procedi pri nedependo di Europana kolonii en Azia ed en Afrika. Tamen, Portugal transformis Mozambik en transmara teritorio,[1] e migrado vers la regiono kreskis. Pos 1961 komunista ed anti-koloniala ideologii kreskis en Afrika, e la Fronto por Libereso di Mozambik (FRELIMO) formacesis en 1962.

Blazono di Portugalana Westal Afrika de 1935 til 1951.

En 1964 komencis nedependo-konflikto tra gerili* kontre Portugalana guvernerio. FRELIMO vinkis diversa batalii e, fine en 1974, pos la stato-stroko qua finis Portugalana diktatoreso, la nova guvernerio manifestis lua intenci pri donar nedependo a Mozambik. Mozambik divenis nedependanta ye la 25ma di junio 1975. Samora Machel divenis lua unesma prezidanto. Kun la vinko di la movado por nedependo, multa Portugalani abandonis Mozambikana teritorio.

Flago di Mozambik.

Pos la nedependo komencis interna milito: en un flanko, La Fronto por Libereso di Mozambik - FRELIMO kun influi Marxista, spensita da Sovietia; en altra flanko, la Mozambikana nacionala rezistado - RENAMO kun militarala helpo di Sudafrika, Rodesia ed Usa. Sudafrika e Rodesia suportis RENAMO dum ke FRELIMO suportis l'Afrikana Nacionala Kongreso en Sudafrika e la Zimbabwan Afrikana Armeo por Nacionala Libereso - ZANLA, en Rodesia. La chefo di FRELIMO esis Samora Machel, e la chefo di RENAMO esis Afonso Dhlakama. Machel mortis en 1986 en avional acidento, ed remplasesis da Joaquim Chissano, qua gradope abandonis Marxismo ed adoptis kapitalismo. L'interna milito duris til la 15ma di oktobro 1992 kande paco-pakto signatesis en Roma. Ol produktis cirkume 900 000 morti. Unionita Nacioni sendis 7.500 soldati a Mozambik por grantar paco ed observar elekti qui eventis en 1994. La lasta soldato di UN foriris Mozambik en 1995.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. 1,0 1,1 The Cambridge History of Africa John Donnelly Fage, A. D. Roberts, Roland Anthony Oliver, Edition: Cambridge University Press, 1986


LocationAfrica.png
Historio di Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | San-Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe