Historio di Madagaskar

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Ekmigro di Austroneziani tra Indiana oceano.

Arkeologiisti kalkulas ke homi de Borneo arivis en Madagaskar da kanoi kelkatempe inter 200 aK e la yaro 500. Veninti komencis tranchegachar e brular foresti por komencar agrokultivo. Ta populi renkontris mega-animalaro, kom giganta lemuriani e elefant-uceli, qua extingis ante l'arivo di Europani. Zebuo bovaro introduktesis da bantuo populi cirkum la yaro 1000.

Austroneziana vilajo kun tradicionala domi, posible simila a qui existis dum l'unesma yarmilo pos Kristo.

Skribita historio komencis dum la 7ma yarcento kande araba komercisti arivis ed introduktis islamo ed Araba skribajo. Unesma Europano en l'insulo esis Diogo Dias, en voyo por India. Dum la sequanta du yarcenti Franciani ed Angliani atemptis nesucesoze establisar urbeti en l'insulo.

En 1810 Radama 1ma divenis rejulo di Madagaskar e unigis preske tota la mikra reji qui existis en l'insulo. Ilu finis l'unigo qua komencis dum la regno di lia patro, Andrianampoinimerina.

Dum la 19ma yarcento Merina monarkio atemptis mantenar sucesoze la nedependo dil insulo til 1897, kande militeto kontre Franciani vinkesis e rejino Ranavalona 3ma sendesis ad exilo en Réunion.

Britaniani aceptis Franca protektorato en Madagaskar en 1890 kambie de Britaniana kontrolo en Zanzibar. Dum la duesma mondomilito Madagaskarana trupi kombatis en Francia, Maroko e Siria. Kande Francia okupesis da nacional-socialista Germania Vichy Francia administris Madagaskar til 1942 kande Britaniani okupis l'insulo por preventar Japonian okupeso.

En 1947 okuris revolto kontre Franca administro, qua rezultis 80,000 til 90,000 Madagaskarani morti dum un yaro di bitra kombati. En 1956 Francia graduale reformis institucuri por movar vers pacifika nedependeso. Fine, ye la 26ma di junio 1960 Madagaskar divenis nedependanta de Francia. Philibert Tsiranana esis l'unesma prezidanto.

Lando nomesis Malagasy-Republiko de 1960 til 1975.

Protesti en Antananarivo dum la politikala krizo en 2009.

En 17 di marto 2009 okuris stato-stroko e militestri instalis Andry Rajoelina en povo.


Historio di Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando