Historio di Ruanda

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Rikonstrukturo di royala palaco en Nyanza.
Mulieri Twa kun tradicionala ceramikaji.

Homi ja habitis la regiono di nuna Ruanda cirkum 3,000 aK. Inter 700 aK e 1500 Bantua populi enmigris vers la regiono e komencis agrokultivo[1].

L'origino di la populi Hutu e Tutsi esas necerta. Kande Europani arivis en la regiono di nuna Ruanda, la du populi habitis ol. Rasala teorii decidis ke la populo Hutu originis de nuna Ruanda, dum ke Tutsi venis de altra regiono. To esis l'origino di la nuna konflikto. Altralatere, la populo Twa, aborijena pigmei, probable vivabas en la regiono pos l'1ma yarmilo.

La Konfero di Berlin establisis ke Ruanda-Urundi (formacita per la nuna teritorii di Ruanda e Burundi) esus Germana teritorio. La regiono unionesis kun Tanganyika por formacar Germana Est-Afrika. Germani ne modifikis multe la lokala socio, ma exercis influi e suportis la lokala rejo.

Kun la fino dil Unesma mondomilito Germania perdis la teritorio por Belgia. Belgia introduktis skoli, projekti pri saneso, ed administris l'agrokultivo. Belgia duris guvernar Ruanda pos la duesma mondomilito, mantenis la sistemo di klasi lokala, e promocis la prepondero di le Tutsi.

Flago di Ruanda de 1962 til 2001.

Ruanda separesis de Burundi e divenis nedependanta Belgia ye la 1ma di julio 1962. Grégoire Kayibanda esis lua unesma prezidanto. Balde komencis la ciklo di rasala violento.

En 1973 Juvenal Habyarimana deklaris ke la guvernerio esis korupta, komandis stato-stroko e divenis prezidanto. Multa autoritatozi mortigesis, inkluzite l'ex-prezidanto Kayibanda e lua spozino. Quankam la violento kontre le Tutsi diminutis danko a l'ekonomiala kresko, la diskriminaco favorebla a le Hutu duris. La diskriminaco kontre le Twa anke duris, ed en 1990 la maxim multa ja ekpulsabis de la foresti e divenabis mendikeri.

La habitantaro di Ruanda kreskis de 1,6 milion personi en 1934 til 7.1 milion en 1989, e la konkurenco pri agri kreskis.

En 1990 la Fronto Patriotala di Ruanda (RPF), formacita dal refujinti Tutsi, invadis la nordo di Ruanda, e Ruandana interna milito komencis. Nula flanki ganis avantaji dum la milito, ma en 1992 l'autoritato di Juvénal Habyarimana divenis febla. Intensa protesti forcis ilu signatar la pakto di Arusha kun la rebeli.

Kranii de la viktimi di la masakro.

L'armistico finis ye la 6ma di aprilo 1994, kande pafado kontre l'aviono di Habyarimana an l'aeroportuo di Kigali mortigis ilu. To stimulis intensa masakro dum la sequanta dii: nur 100 dii pos la morto di Habyarimana, de 500 000 til 1 000 000 Tutsi e moderema Hutu ja esabis mortigita.

La fronto Tutsi RPF rikomencis l'ataki, e gradope prenis kontrolo di la lando til la kompleta vinko en la duimo di julio 1994. Kande to eventis, cirkum 2 milion Hutu fugis vers la vicina landi. La violento gradope diminutis pos l'interveno dil Unionita Nacioni.

Flago di Ruanda.

Dum la 2000a yari l'ekonomio di Ruanda gradope rinaskis e kreskis, la nombro di turisti e l'indexo pri humana developeso augmentis rapide, e de 2006 til 2011 la povreso deskreskis de 57% til 45% de la habitantaro. L'infantala mortado anke deskreskis inter 2000 e 2009, de 180 en singla grupo di 1000 til 111 en singla grupo di 1000.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. Chrétien, Jean-Pierre (2003). The Great Lakes of Africa: Two Thousand Years of History Cambridge, Mass.: MIT Press.


LocationAfrica.png
Historio di Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | San-Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe