Historio dil Demokratial Republiko Kongo

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search

La teritorio qua nune formacas la Demokratial Republiko Kongo havas tre interesiva historio ek l'arivo di l'unesma homi. Regretinde, la lasta 200 yari karakterigas per violento e milito.

Pueri mutilita dum la regno di Léopold la 2ma di Belgia.

Europana koloniigo komencis kande Henry Morton Stanley exploris la regiono sub la komando di rejulo Leopold 2ma di Belgia. Leopold aquiris yuri pri la teritorio en 1885 dum la Konfero di Berlin. La teritorio divenis lia privata domeno sub la nomo Libera Stato di Kongo. Il komencis enplantacar un fervoyo de la litoro til Léopoldville, nune Kinshasa.

Dum l'Unesma mondomilito Kongani luktis kontre Germaniani en Kamerun ed en Tanganika. Kom rekompensajo, Belgia recevis l'administro di Germana teritorii di Ruanda-Urundi. Pos la milito, Belgiani komencis explorar kupro e kobalto en Kongo. Mili di laboristi transferesis de l'internajo dil teritorio vers Katanga, en sudo, ube jacis la mineyi di kupro.

Kande nacional-socialista Germania okupis Belgia en 1940 la regiono deklaris su leala a Belgiana guvernerio exilita en London. Pos Japonia okupar Malaizia, Kongo divenis granda exportacero di kauchuko. Belgiana Kongo anke divenis exportacero di uranio por Usa.

Pos la milito, Belgia lansis ambicioza dek-yara projeto por developar Belgiana Kongo ekonomiale e sociale. En 1953 Kongani recevis la yuro por komprar e vendar proprietaji en lia propra nomo.

Cg-map.png

En mayo 1960 un grupo nacionalista komandita da Patrice Lumumba, Mouvement National Congolais, ganis parlamentala elekti, e Lumumba divenis chefministro. La parlamento elektis Joseph Kasavubu kom prezidanto. Demokratial Republiko Kongo divenis nedependanta de Belgia en 30 di junio 1960.

Kurte pos la nedependo, komencis interna milito en la regioni di Katanga e Kasai-Sudo, este de lando, kun skopo di nedependo. Moise Tshombé esis chefo di nedependo-movado en Katanga[1]. L'interna milito duras til nun kun mili di morti.

Ye la 17ma di januaro 1961 Katangana forci e Belgiana parafala soldati kun financala helpo di Usa e Belgia, interesita en la rezervi di kupro e diamanto de Katanga e Kasai-Sudo, kidnapis e mortigis Patrice Lumumba. Meze la politikala kaozo, un guvernerio formacesis da Evariste Kimba.

Pos 5 yari di ne-estabileso, Joseph-Désiré Mobutu kaptis povo en 1965 da stato-stroko. Dum la 1970a e la 1980a yari Mobuto vizitis Usa plura foyi e havis Usana politikala helpo por lia odio a komunismo. En 1 di januaro 1966 il rinomizis Léopoldville kom Kinshasa ed, en 1971 il rinomizis lando kom Zaire. Mobutu instalis diktatoreso e kleptokratio til 1997, kande il ekpulsesis de povo. Kande Mobutu fugis, lando rinomizesis Demokratial Republiko Kongo, por Zaire portar granda konekti kun il.

Cirkum 1996 la konflikto inter Hutu e Tutsi populi en Ruanda e Burundi atingis Zaire, por Hutu fugar a lando. Tutsi formacis milici por kombatar li e helpar renversar Mobutu. Kande Mobutu renversesis, Laurent Kabila dankis exterala forci por lua helpo, e demandis lia retroiro a lia landi. Kabila timis ke rasala milito extendis su a lando.

Kabila esis marxista, ma lia ekonomiala politiko mixis kapitalismo e kolektivismo. En 1998 lia ex-helpanti, Uganda e Ruanda, divenis lia enemiki, e suportis nova revolto di la Rassemblement Congolais pour la Démocratie o RCD ("Kongan asemblajo por la demokratio"). On komencis la Duesma Kongo-milito. Kabila fondis nova helpanti en Zimbabwe, Namibia ed Angola, ed en 1999 il domtis la situeso en sudo ed en westo di lando.

Referi[redaktar | redaktar fonto]


LocationAfrica.png
Historio di Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | San-Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe