Swazilando

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Swazilando
Umbuso weSwatini
Kingdom of Swaziland
Flag of Swaziland.svg Coat of arms of Swaziland.svg
Flago di Swazilando Blazono di Swazilando
Nacionala himno:
Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati
LocationSwaziland.svg
Urbi:
Chefurbo: Mbabane
· Habitanti: 80.000 (2001)
· Rejala e legifala chefurbo: Lobamba
Precipua urbo: Mbabane
Lingui:
Oficala lingui: Angla, linguo SiSwati
Guvernerio:
Tipi: Monarkio
· Rejo: Mswati la 3ma
· Chefa ministro: Barnabas Sibusiso Dlamini
Surfaco: (157ma granda)
· Totala: 17.364 km²
· Aquo: 0,9 %
Habitanti: (154ma granda)
· Totala: 1.185.000[1] (2009)
· Denseso di habitantaro: 68,2 hab./km²
Pluse informi:
Valuto: Lilangeni
Veho-latero: sinistre
ISO: SZ
SWZ
748
Reto-domeno: .sz*
Precipua religio: kristanismo, 86,9%
Oficala retosituo: http://www.gov.sz/


Swazilando, oficale la Rejio di Eswatini, esas mikra lando en sudal Afrika, cirkondata per la teritorii di Mozambik este, e Sudafrika, norde, weste e sude. La nomo di la lando originis de la 19ma-yarcenta rejulo Mswati la 2ma, qua expansis ed unionigis la nuna rejio.

Bazala fakti pri Swazilando.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Swazilando

La lando nomesis pro la populo Bantuo Swazi, e por la rejulo Mswati la 2ma. Swazi esis olima chefo, e lua nomo signifikas 'la vergo'. La regiono habitesis de la prehistorio. On trovis objekti qui indikis l'existo di homala grupi 200 mil yari ante nun. Pikturi de 25 mil yari ante nun povas trovesar en multa loki de la lando.

Mapo di sudal Afrika en 1896.

Pos diversa konflikti kun populi qui vivis en la regiono di nuna Maputo, Mozambik, le Ngwane (altra nomo por la populo Swazi) establisis su en la regiono konocita kom Zululando en 1750. Pro le Ngwane esir min povoza kam la populo zuluo, li translojis su norde dum la 1810ma e 1820ma yari. Sub la regno di Sobhuza la 1ma la populo Swazi establisis su en la regiono di nuna Swazilando.

Kontakti kun Britaniani komencis dum la 19ma yarcento. En 1881 Britaniani subskribis pakto qua agnoskis la nedependo di Swazilando. Tamen, dum la rejio di Mswati la 2ma, l'unesma blanki - Buri, de Transvaal - establisis su en la teritorio di la lando. En 1902 Britaniani eniris la teritorio di la rejio e proklamis lua dominacajo e resortiso super Swazilando, komence kom parto di Transvaal. En 1906 Britaniani separis la kolonio di Swazilando de Transvaal.

De 1906 til 1968 Swazilando administresis da rezidanta guberniestro, qua guvernis segun dekreti de l'alta komisito por Sudafrika. Lando divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 6ma di septembro 1968.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Swazilando esas absoluta monarkio. La chefo di stato e chefo di guvernerio esas rejo Mswati la 3ma. La chefa ministro, nune Barnabas Sibusiso Dlamini, nur esas la chefo dil ministraro.

La parlamento havas 2 chambri: Senato, kun 30 membri, e Domo di Asemblajo (House of Assembly), kun 65 membri.

Lando adoptis nova konstituco en 2005.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Topografio di Swazilando.
Peizajo di Swazilando.

Quankam lua mikra surfaco - nur 17 364 km² - Swazilando havas quar geografiala regioni. L'altitudo influas en la klimato e la peizajo.

Alonge la frontiero kun Mozambik jacas Lubombo, kateno di monti kun mezvalora altitudo di 600 metri. La valo di tri fluvii brechizas ta kateno: Ngwavuma, Usutu e Mbuluzi. En ta regiono di vali konocita kom Lowveld la precipua ekonomiala agado esas l'edukado di bovaro. An la westala frontiero kun Sudafrika jacas montoza regiono konocita kom Highveld, kun mezvalora altitudo di 1 200 metri. En ta regiono jacas la chef-urbo di lando, Mbabane. Inter ta regiono e la valo jacas Middleveld, regiono kun mezvalora altitudo di 700 metri.

Pluvas plu freque dum la monati di somero, ofte forte. La sika sezono eventas dum la vintro. La mezvalora pluvozeso esas plu alta an la regiono Highveld (1000 til 2000 mm omnayare). Este, an la vala regiono Lowveld, la mezvalora pluvozeso yarala varias de 500 mm til 900 mm. La vejetantaro varias de pluvala foresto an la nordo til savano este e nordeste de la lando.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Swazilando

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

La demografio di Swazilando afektesas pro la granda mortado per AIDS. La viv-expekto esas infre 35 yari.

Ica seciono esas vakua, nesuficante detaloza o nekompleta. Vua helpo esas bonvenanta!

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Princino Sikhanyiso Dlamini.

Tradicionala kulturo di Swazilando permisas poligamio por la viri. La chefulo di familio komandas tra exempli e konsideresas la provizanto por omna familio.

La precipua tradicionala ceremonio esas "Incwala", qua eventas la 4ma dio pos la plena luno maxim proxima de la 21ma di decembro. La maxim bona tradukuro por "Incwala" esas "la ceremonio dil rejeso". Ol nur eventas kande lando havas rejulo - sen rejulo ne eventas "Incwala". La rituali kontrolesas da sacerdoti nomizita Bemanti ("populo de la aquo") o Belwandle ("populo de la maro") nam li adportas aquo de la maro o de la fluvii por plufortigar la rejulo.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

Commons
Commons havas kontenajo relatante a:



Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii
Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra
Nedependi ne agnoskata
Somalilando | Puntlando